ngon-la-ca-mau
ngon-la-ca-mau
Ghé Đầm Thị Tường dạo chơi sông hồ 

Khô bổi U Minh đặc sản một làng quê

10-03-2017

Cà Mau cá bạc tôm vàng, đất cũng sinh sôi nên có nhiều làng khô nổi tiếng, chỉ riêng khô cá bổi U Minh, dù có đứng “mình ên” cũng đã là con khô ngon, nổi tiếng nhất nhì Nam Bộ.

Nói đến món ngon, đặc sản ở Nam Bộ, người ta thường hay nghĩ đến mắm và khô. Mắm kể ra có đến hàng chục loại, còn khô thì có khi đến hàng trăm, từ khô cá biển, khô cá đồng, đến khô rắn, khô nhái, khô chuột rồi thậm chí những loài bò sát như thằn lằn, tắc kè cũng được làm khô!

Thuở xưa, con cá ăn không hết, người ta đem làm khô, rồi từ con khô, trải qua thăng trầm, “phong sương mấy độ” mà hình thành nên những làng khô có tiếng một vùng như: làng khô Thới An Đông -  Cần Thơ, làng khô Tam Nông - Đồng Tháp, làng khô Khánh An - An Giang, làng khô Trần Đề - Sóc Trăng, làng khô Gành Hào - Bạc Liêu,…

kho-boi-u-minh

Phơi khô ở làng khô cá khoai Cái Đôi Vàm

Cà Mau vùng đất “cá bạc tôm vàng”, “đất cũng sinh sôi” nên có nhiều làng làm khô nổi tiếng như: làng tôm khô Rạch Gốc, làng khô biển Sông Đốc, làng khô cá khoai Cái Đôi Vàm, làng khô cá bổi Trần Văn Thời. Về khô cá mà nói, chỉ riêng khô cá bổi U Minh dù có đứng “mình ên” cũng đủ xứng danh là con khô ngon nhất nhì Nam Bộ.

Mặc dù cá bổi, còn gọi là cá sặc rằn, có mặt hầu hết ở các tỉnh miền Tây Nam Bộ nhưng những người sành ăn khô cá bổi đều cho rằng khô bổi U Minh là ngon hơn hết, người ta lý giải: Do U Minh là dùng đất phù sa, được che phủ bởi rừng tràm trầm thủy, là môi trường lý tưởng cho phù du, rong tảo phát triển. Cá bổi lại ưa thích ăn phiêu sinh và rong tảo trong nước nên cá bổi U Minh không những sinh sôi với số lượng lớn mà thịt cũng ngọt, dai và thơm ngon hơn những nơi khác.

kho-boi-u-minh

Cá bổi hay còn gọi là cá sặc rằn, cá lò tho, thịt cá ngon nhất là khi được chế biến thành khô

Mùa khô cá bổi bắt đầu vào khoảng tháng 10 đến tháng 3 năm sau, khi con cá về đìa cũng là lúc làng khô cá bổi tất bật đêm ngày. Người ta chọn những con cá lớn, còn sống, độ chừng bàn tay xòe ra để làm khô.

kho-boi-u-minh

Cá bổi được làm sạch, đánh vẩy, bỏ ruột trước khi đem ướp muối và phơi khô

Cá được đánh vẩy, làm sạch, ướp muối độ một đêm rồi đem phơi. Khâu ướp muối là quan trọng nhất, bởi nếu muối mặn quá thì sẽ mất đi độ ngọt của cá, còn lạt quá thì con cá sẽ bị bủn, không ngon. Trước khi đem phơi, người ta rửa thật sạch cá qua nước lạnh rồi mới phơi nắng. Con cá phơi nắng, phơi sương khoảng 3 đến 4 ngày thì vừa độ khô, dùng ngon. Nếu phơi lâu hơn cá sẽ bị cứng, không ngon còn phơi ít hơn thì cá lại không để lâu được.

kho-boi-u-minh

Phơi khô cá bổi ở làng khô Trần Văn Thời. Những con cá bổi được phơi nắng, phơi sương, phơi cả những giọt mồ hôi nhọc nhằn của nghề...

kho-boi-u-minh

để cho ra đời những con khô bổi thơm ngon, nức tiếng của vùng đất Cà Mau

Ăn khô cá bổi ngon và đơn giản nhất là đem cá nướng rồi ăn với cơm nguội, mà lúc ăn phải dùng tay xé cá rồi bốc cơm nguội ăn thì mới đã, mới cảm được cái dân dã, phóng khoáng của người xưa! Còn cầu kỳ một chút thì nướng cá trộn với xoài xanh. Cái vị chua chua của xoài hòa trong cái vị mằn mặn của cá thì nó ngon đến độ “đến vua cũng thèm” !

kho-boi-u-minh

Khô cá bổi nướng than, món ăn mặn mà, đậm chất dân dã của người miền Tây

kho-boi-u-minh

Khô bổi trộn gỏi xoài xanh. Không biết xưa vua Gia Long chạy nạn đến Cà Mau có ngự qua món này chưa, chứ nghe nói rằng khô bổi trộn gỏi thì đến vua cũng thèm!

Nếu về xứ Cà Mau, nghe kể chuyện vùi khô cá bổi trong bồ lúa hay nhấm nháp khô bổi với trà nóng thì cũng đừng lấy làm lạ, bởi đó là một nét sinh hoạt, ẩm thực của Cà Mau xưa, là ký ức, là nỗi nhớ của bao người.

kho-boi-u-minh

Những phút ngẫu hứng trên sông nước hữu tình Cà Mau

Còn nếu ai đó trót thương người Cà Mau thì phải biết ăn mắm, nướng khô. Chứ kể ra đặc sản Cà Mau như: ba khía Rạch Gốc, mắm lóc Thái Bình, khô bổi U Minh toàn là mắm là khô. Nếu không biết ăn mắm, ăn khô thì thiệt, nó lạt lắm đấy, không mặn tình đâu.

Bây giờ quán xá nhiều, sang trọng nhiều, món ngon cũng nhiều, mà món ngon thì thường nhiều dầu, nhiều mỡ, nhiều chất béo. Nếu tình cờ, trong đêm lạnh, bắt gặp một quán vỉa hè nào đó với bếp lửa than đỏ rực, bày toàn món khô như khô bổi, khô lóc, khô mực, khô đuối, khô khoai,…ghé vào nhậu chơi mà nó ngon thiệt. Để rồi chợt thấy bâng khuâng, đồng vọng câu hò của thủa nao:

“Hò…ơ…con cá khô ăn chơi mà ngon thiệt

Chứ ăn rồi, nói thiệt, nó thiệt ngon…hò…ơ…”

Ngon Lạ Cà Mau

Bài Liên Quan
NgonLaCaMau